Vì sao "city" đọc là /s/ còn "cat" đọc là /k/? Quy tắc âm cứng - mềm của c và g
Trong city, chữ c đọc là /s/. Trong cat, đọc là /k/. Cùng một chữ cái mà âm khác nhau, phản ứng đầu tiên thường là "chắc phải học thuộc từng từ một".
Không cần đâu. Trong chính tả tiếng Anh, âm của c gần như luôn được quyết định bởi chữ cái ngay sau nó.
Quy tắc cho c: nhìn chữ cái tiếp theo
Nếu sau c là e, i hoặc y, âm sẽ mềm: /s/. Nếu sau c là chữ khác — a, o, u, một phụ âm, hoặc cuối từ — âm sẽ cứng: /k/.
- Âm mềm /s/: city /ˈsɪti/, cent /sent/, cell /sel/, circle /ˈsɜːkl/, bicycle /ˈbaɪsɪkl/
- Âm cứng /k/: cat /kæt/, cup /kʌp/, cold /kəʊld/, class /klɑːs/, music /ˈmjuːzɪk/
Quy tắc này gần như không có ngoại lệ. Nó đáng tin đến mức nhiều người không nhận ra đây là một quy tắc.
g cũng theo logic tương tự, nhưng ít kỷ luật hơn
Sau e, i hoặc y, g thường đọc mềm: /dʒ/. Sau chữ khác, g vẫn cứng: /ɡ/.
- Âm mềm /dʒ/: gem /dʒem/, giant /ˈdʒaɪənt/, gym /dʒɪm/, age /eɪdʒ/, giraffe /dʒɪˈrɑːf/
- Âm cứng /ɡ/: go /ɡəʊ/, gap /ɡæp/, gold /ɡəʊld/, garden /ˈɡɑːdn/
Nhưng g có một nhóm ngoại lệ rất phổ biến
get /ɡet/, give /ɡɪv/, girl /ɡɜːl/, gift /ɡɪft/, tiger /ˈtaɪɡə/ — tất cả đều theo sau bởi e hoặc i, nhưng vẫn đọc cứng. Đây không phải ngẫu nhiên: quy tắc âm mềm du nhập vào tiếng Anh cùng làn sóng từ mượn từ tiếng Pháp và tiếng Latin sau cuộc chinh phục Norman. Get, give, girl, gift là những từ tiếng Anh cổ hơn (chủ yếu gốc Anglo-Saxon hoặc Bắc Âu cổ), chưa bao giờ nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng của quy tắc đó.
Thậm chí có những từ cố tình "lách" quy tắc ngay trong cách viết: guess /ɡes/, guitar /ɡɪˈtɑː/, guide /ɡaɪd/. Chữ u ở đây không được đọc — nhiệm vụ duy nhất của nó là chen vào giữa g và e/i để giữ âm cứng.
Mẹo không cần học thuộc: trước khi phát âm, chỉ cần liếc qua chữ cái ngay sau c hoặc g. Với c, quy tắc gần như luôn đúng. Với g, chỉ cần nhớ get/give/girl/gift là danh sách ngoại lệ, phần còn lại cứ theo quy tắc mà đọc.
Không chắc một chữ c hay g trong từ nên đọc mềm hay cứng? PHONO chỉ cần chụp bất kỳ đoạn tiếng Anh nào là hiện phiên âm IPA cho từng từ, kèm giọng đọc Anh-Anh và Anh-Mỹ để so sánh.