Tải xuống
← Tất cả bài viết

Vì sao "think" nghe như "fink": giải thích hiện tượng TH-fronting

Có một học viên từng hỏi tôi, gần như chắc chắn là tai mình có vấn đề: sao từ "three" mà người bạn Anh của cô ấy nói lại nghe y hệt "free"? Một từ là con số, một từ nghĩa là "miễn phí", vậy mà đến tai cô ấy chúng lại thành cùng một từ.

Tai cô ấy hoàn toàn ổn. Ở một số người nói, hai từ này thật sự trở thành cùng một âm. Hiện tượng này có tên gọi: TH-fronting — thay /θ/ và /ð/ (âm trong think và this) bằng /f/ và /v/, những âm được tạo ra ở vị trí đằng trước hơn trong miệng.

Vì sao lại đúng là /f/ và /v/

/θ/ và /f/ vốn là hai âm rất gần nhau. Cả hai đều là âm vô thanh, cả hai đều được tạo ra bằng cách đẩy luồng khí qua một khe hẹp gây ra ma sát; điểm khác nhau duy nhất là khe đó nằm ở đâu: /θ/ với đầu lưỡi chạm vào răng trên hoặc đặt giữa hai hàm răng, /f/ với răng trên chạm nhẹ vào môi dưới. Điểm ma sát chỉ dịch nhẹ ra phía trước, và tai gần như không phân biệt được, nhất là khi nói với tốc độ tự nhiên và cơ miệng thả lỏng.

Chính vì hai âm này vốn đã giống nhau như vậy, nhiều giọng tiếng Anh đang tồn tại thực sự coi sự thay thế này là một đặc điểm chuẩn: Cockney, Estuary English và Multicultural London English quanh khu vực London; một phần miền Nam nước Mỹ và African American Vernacular English; và rất nhiều trẻ em bản ngữ tiếng Anh, thường nói /f/ thay cho /θ/ trong giai đoạn tập nói rồi mới dần chuyển sang âm chuẩn của người lớn. Không điều nào trong số này là "nói sai" — đó là một đặc điểm có thật, diễn ra hằng ngày của tiếng Anh khi được nói trong thực tế.

Những từ bị trùng âm

Để ý rằng /ð/ (âm trong this, mother) chuyển thành /v/ chứ không phải /f/ — vì /ð/ là âm hữu thanh, nó chuyển sang một âm hữu thanh cùng vị trí cấu âm, và đó chính là /v/. Vô thanh đi với vô thanh (θ→f), hữu thanh đi với hữu thanh (ð→v). Quy luật rất gọn gàng.

Đây khác hẳn với việc nói "sink" thay cho "think"

Người học có tiếng mẹ đẻ không có âm xát răng thường thay bằng /s/ hoặc /t/, /d/ — dùng âm gần nhất mà miệng họ đã biết tạo ra. Đó là một khoảng trống về khả năng phát âm. TH-fronting hoàn toàn khác: đó là lựa chọn của chính người bản ngữ, vì hai âm mà miệng họ vốn đã làm được lại giống nhau đến mức âm này trượt sang âm kia trong lời nói tự nhiên. Nguyên nhân khác nhau, nhưng đôi khi kết quả lại giống nhau — và đó chính là điều gây rối: bạn đã chỉnh sửa /θ/ của mình, rồi nghe người bản ngữ nói lại thấy th như "biến mất" lần nữa.

Nên làm gì với điều này

Khi nghe: một khi đã biết quy luật này, "muver" hay một từ "free" đáng lẽ phải là "three" sẽ không còn là bí ẩn nữa.

Khi nói: không cần bắt chước. /θ/ và /ð/ chuẩn được hiểu ở bất cứ đâu tiếng Anh được sử dụng, nên đó là lựa chọn an toàn nhất. TH-fronting chỉ là một chút "gia vị" giọng điệu, không phải điều bắt buộc — chỉ đáng học theo nếu bạn cố ý nhắm đến đúng giọng đó.

Không chắc điều vừa nói ra là âm chuẩn hay đã trôi sang một âm khác? PHONO đọc bất kỳ đoạn tiếng Anh nào qua camera và đánh dấu phiên âm IPA cho từng từ, kèm giọng đọc để so sánh âm chuẩn với các biến thể giọng.